Met veel verbazing heb ik de afgelopen week de film 'Hans. Een leven voor de dood' opnieuw bekeken. Reden is de enorme somberheid waarmee de film over de artistieke, drugs gebruikende Hans van Sweeden is doortrokken. In 1983 zag ik de twee-en-half uur durende documentaire voor het eerst. Destijds ging ik helemaal op in alle persoonlijke verhalen en had ik bewondering voor de gekwelde rebel Hans van Sweeden. Nu bijna 30 jaar later realiseer ik me de enorme afstand die er in de tijd is ontstaan. Die mensen zijn heel herkenbaar, maar ook zo tòtaal anders.
De documentaire is opgebouwd uit de persoonlijke herinneringen van een grote groep mensen die veel contact met Hans hebben gehad en onder de indruk van hem waren. Een grote groep min of meer bekende Nederlanders als Willem Nijholt, Shireen Strooker, Jan Cremer, Misha Mengelberg, Robert Jasper Grootveld, Manfred de Graaf. De film fascineert ook door het sombere tijdsbeeld, dat Van Gasteren terugblikkend op de jaren zestig en zeventig geeft. Veel mensen lijken door het pessismisme van de jonge Hans te zijn aangestoken. 'Je wordt alleen geboren en sterft alleen. En daartussen leef je alleen. Een bevrijdende gedachte', stelt bijvoorbeeld Jan Cremer.
Fascinerend is natuurlijk de blik van de filmer Louis van Gasteren ook, omdat hij omstreden raakte door de moord die hij in de oorlog gepleegd schijnt te hebben. 'Op 24 mei 1943 bracht Van Gasteren in zijn Amsterdamse woning de joodse onderduiker Walter Oettinger om het leven door hem met een zware kabel op het hoofd te slaan', meldt Wikipedia. Eric Slot schreef over deze zaak het boek De dood van een onderduiker. Zie: Raadsels rond een moord.
De handen worden geschilderd door Robert Jasper Grootveld. Ze zijn een eerbetoon aan de vele arbeiders die met hun blote handen een nieuwe school - ik meen een ambachtsschool - hebben gebouwd.
Begin dit jaar verscheen de prachtige dvd-box Louis van Gasteren, met dertien films, waaronder Een Nieuw Dorp op Nieuw Land, Allemaal Rebellen en Hans het Leven voor de Dood.
